Tăng Quảng Hiền Văn – Tinh Hoa Xử Thế

Tăng Quảng Hiền Văn Tinh Hoa Xử Thế – Lê Minh Anh dịch chú

Tăng Quảng Hiền Văn 增廣賢文 là sách dạy nhi đồng tại Trung Quốc ngày xưa, còn gọi là Tích Thời Hiền Văn 昔時 賢文, Cổ Kim Hiền Văn 古今賢文. Nhan đề này được thấy sớm nhất trong hý khúc Mẫu Đơn Đình 牡丹亭 xuất hiện giữa những năm Vạn Lịch đời Minh (1572-1620). Theo đó có thể thấy sách này được viết trễ nhất là giữa những năm Vạn Lịch. Về sau, trải qua hai đời Minh và Thanh, sách luôn được tăng bổ, mới có diện mạo như ngày nay, gọi là Tăng Quảng Tích Thời Hiền Văn 增廣昔時賢文, quen gọi là Tăng Quảng Hiền Văn 增廣賢文. Tên tác giả chưa từng thấy ghi trên bản sách nào, chỉ biết vào đời vua Đồng Trị 同治 nhà Thanh (1862- 1875) có Nho sinh Chu Hy Đào 周希陶 từng hiệu đính lại (trùng đính) sách này. Rất có khả năng đây là kết tinh của tác phẩm dân gian.

Tương tự sách Minh Tâm Bảo Giám 明心寶鑑, Tăng Quảng Hiền Văn gồm nhiều câu rời hoặc cặp câu, sưu tập từ dân gian hoặc trích tuyển từ một số kinh, sách, truyện. Nội dung chủ yếu là khuyến thiện, giáo dục đạo làm người, đối nhân xử thế theo quan niệm Tam Giáo. Minh Tâm Bảo Giám xếp các câu theo hai mươi chủ đề, mỗi chủ đề là một thiên (cũng như chương); nhưng Tăng Quảng Hiền Văn chỉ thu thập các câu rời mà không xếp theo chủ đề. Sách đã có tự lâu đời nên phần nhiều phản ánh nền văn hóa cổ truyền, một số ý tưởng không còn phù hợp với thời hiện đại, nhưng nhìn chung sách có nhiều tư tưởng khôn ngoan tích cực, có thể vận dụng vào cuộc sống hiện nay. Chính mặt tích cực đó là động lực dẫn đến bản dịch tiếng Việt này.